Kompleksowa opieka nad chorym na chorobę otyłościową. Praktyczny poradnik dla lekarzy POZ na podstawie wytycznych PTLO 2024 – prof. Lucyna Ostrowska
Wydaje się, że coraz więcej wiemy na temat choroby otyłościowej, ale wiedzieć a zrozumieć to są dwie różne sprawy. Kluczem do zrozumienia może być edukacja, której mamy wciąż za mało. Tylko niespełna 25 proc. osób, które powinny być leczone, faktycznie je podejmuje. Z pewnością byłoby ich więcej, gdyby miały świadomość choroby i gdyby lekarz odpowiednio je pokierował. Lekarz, który wcześniej też został w tym kierunku wyedukowany. Tymczasem brakuje nam formalnie ustalonej ścieżki, jaką chory z chorobą otyłościową powinien podążać, choć pewne ścieżki już udało nam się przetrzeć.
Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości określiło wytyczne postępowania z chorobą otyłościową, co posłużyło do opracowania praktycznego poradnika dla lekarzy POZ, tzn. lekarzy rodzinnych, bo to do nich w pierwszej kolejności trafiają pacjenci. W poradniku poruszanych jest kilka kluczowych obszarów – od komunikacji z chorym, poprzez powikłania narządowe, leczenie niefarmakologiczna i farmakologiczne, po chirurgię bariatryczną.
Z poradnika można się dowiedzieć, że choroba otyłościowa to choroba przewlekła, nawracająca, trudna w leczeniu, która skraca życie od 4 do nawet 10 lat. To choroba wieloprzyczynowa, która może wynikać z zaburzeń homeostazy energetycznej, zaburzeń rozwijających się w tkance tłuszczowej, zaburzeń hormonalnych, powikłań metabolicznych. Oczywiście czynniki środowiskowe też mają znaczenie, ale nie są decydujące. Lekarz, do którego trafi pacjent, mając to na uwadze, powinien więc, poza przeprowadzeniem wywiadu, zważeniem, zmierzeniem pacjenta, skierować go na dalsze badania. I wiedzieć, że osoby szczupłe, paradoksalnie, też mogą zapadać na chorobę otyłościową, że mogą być różne fenotypy gromadzenia się tkanki tłuszczowej.
Badania w chorobie otyłościowej są prowadzone w kierunku ewentualnych powikłań, a te mogą już się pojawić, choć pacjent nawet jeszcze o nich nie wie. Im wcześniej się o nich dowie, im szybciej zostanie podjęte leczenie, tym większa szansa, że nie dojdą do tego kolejne powikłania ze strony kolejnych narządów. Z poradnika lekarz dowie się m.in. jak rozpoznawać powikłania narządowe i jak najskuteczniej je leczyć. Poradnik pomoże mu ustalić schemat postępowania, zarówno w doborze metod niefarmakologicznych, jak i farmakologicznych.
W terapii choroby otyłościowej niezwykle ważne jest jej monitorowanie, co jest możliwe także poprzez opiekę koordynowaną. Sama choroba otyłościowa nie wchodzi w opiekę koordynowaną, ale jej powikłania już tak. Pacjent powinien być poinstruowany przez lekarza, że pewne badania może wykonać z programu Moje Zdrowie.
Informacje zawarte w poradniku pomogą lekarzowi (a tym samym i pacjentowi) rozwiać szkodliwe mity dotyczące choroby i sposobów jej leczenia, np. że niektóre leki, zwłaszcza z grupy GLP-1, nie powodują zapalenia trzustki, że zabieg bariatryczny to nie koniec leczenia oraz że leczenie farmakologiczne powinno iść w parze z niefarmakologicznym.
