Wykład odbył się w ramach sesji prof. Marka Rękasa Innowacje w okulistyce podczas II Konferencji „Medycyna z Diamentami”
W Polsce mamy bardzo dobrze działające programy dotyczące leczenia pacjentów z chorobami siatkówki. Są one systematycznie aktualizowane. Najwcześniej, bo już prawie 10 lat temu, znalazły się w nim zalecenia związane ze zwyrodnieniem plamki żółtej związanym z wiekiem; w 2023 roku program objął leczenie cukrzycowego obrzęku plamki DME, a od 2025 roku znalazło się w nim kolejne schorzenie – RVO, czyli zakrzep żył siatkówki (zakrzepy żylne siatkówki).
O ile DME coraz częściej pojawia się jako powikłanie cukrzycy, w młodszej populacji, o tyle RVO dotyczy głównie starszych osób. Wśród przyczyn RVO wymienia się, podobnie jak w DME, cukrzycę, ale też nadciśnienie tętnicze, choroby sercowo-naczyniowe, hiperlipidemię, palenie tytoniu. Powikłaniem RVO może być obrzęk plamki, wtórny do zakrzepu.
Złotym standardem leczenia, zarówno w DME, jak i RVO, są anty-VEGF. Oba schorzenia mogą doprowadzić do utraty wzroku, szczególnie przy RVO. Stąd tak ważne jest, żeby chory został jak najszybciej zdiagnozowany, mógł zostać dokładnie zdiagnozowani i ewentualne włączony do programu lekowego. Pojawienie się takich objawów, jak nagłe pogorszenie widzenia, utrata widzenia w jednym oku, zamglone widzenie, ciemna plama w polu widzenia czy falowanie linii prostych (obrzęk plamki) powinno skłonić do najszybszego skontaktowania się z lekarzem.
A chorych będzie przybywać, bo wzrasta zachorowalność na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemię, także wśród coraz młodszych. Dziś zaburzenia widzenia ma ok. 40 proc. osób w wieku poniżej 45 lat. Tymczasem 80 proc. informacji z otaczającego na świata dociera do mózgu poprzez narząd wzroku. Teraz posiadamy bardzo skuteczne metody, by powstrzymać utratę wzroku. Potrafimy zapobiec jej utracie nawet w 90 proc. Oczywiście pod warunkiem, że odpowiednio wcześnie zostanie zastosowane odpowiednie leczenie.
W programie B.70 mamy zarejestrowane wszystkie obecnie dostępne leki anty-VEGF; leczenie jest spersonalizowane, po roku następuje ocena skuteczności terapii. Jednym z parametrów włączenia do programu jest ocena wartości hemoglobiny glikowanej. To bardzo istotny parametr cukrzycowy, już obniżka o 1 proc. zmniejsza ryzyko powikłań o 37 proc. Dlatego program B.70 ma szczególne znaczenie, bo pośrednio może przyczynić się do leczenia cukrzycy.
Trwają prace nad rozwiązaniami telemedycznymi, skriningowymi, żeby na jak najwcześniejszym etapie wykryć retinopatię cukrzycową, jedno z najczęstszych schorzeń naczyniowych siatkówki.
