Wykład odbył się w ramach sesji okulistycznej pod przewodnictwem prof. Ewy Mrukwy-Kominek podczas Konferencji Medycyna Nagrody Zaufania
W ciągu ostatnich 20 lat nastąpił ogromny rozwój chirurgii zaćmy. Ten rozwój trwa nadal. Zaćma to jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów chirurgicznych na świecie; rozwija się latami, ale ujawnia w wieku starszym, gdyż z wiekem oko traci swoje zdolności widzenia, a soczewka ulega degeneracji. W Polsce każdego roku zabieg przeprowadza się u ponad 300 tys. osób. A ponieważ dziś, pomimo osiągnięcia „pewnego wieku”, nadal chcemy pracować, pełnić różne funkcje społeczne, zawodowe, to zależy nam na tym, aby oczy służyły nam jak najdłużej. Dlatego naukowcy cały czas pracują nad nowymi technologiami, w tym nad nowymi modelami sztucznych soczewek, bo okulistyka to taka dziedzina, w której aparatura ma bardzo duże znaczenie.
Rozwój chirurgii zaćmy to przede wszystkim rozwój nowoczesnych soczewek, które zastępują nasze własne soczewki, ale już zdegenerowane, zmętniałe. Najpopularniejsze, stosowane od lat, to soczewki fakoemulsyfikacyjne, jednoogniskowe, monofokalne, które umożliwiają widzenie do bliży, wieloogniskowe, multifokalne, które umożliwią widzenie do bliży i do dali, ale bez płynnego przejścia ostrości, soczewki toryczne dla astygmatyków, soczewki EDoF o wydłużonej głębi ostrości. Żaden z tych modeli nie jest na tyle idealny, żeby zapewnić płynne przejście ostrości między różnymi odległościami i żaden nie zapobiega tzw. efektowi halo czy aurze pojawiającej się wokół źródeł światła, zwłaszcza nocą, co jest szczególnie uciążliwe i groźne dla kierowców.
Uwzględniając te niedoskonałości i potrzeby użytkowników, nauce z pomocą przyszła sztuczna inteligencja. W efekcie powstała soczewka najnowszej generacji – optyka spiralna. Została ona zaprojektowana z udziałem wielu algorytmów sztucznej inteligencji, co ma zapewnić ciągłe, kontrastowe widzenie od dali przez odległości pośrednie do bliży, jednocześnie redukując dysfotopsję, czyli efekt halo.
Dzisiejsze operacje zaćmy z wykorzystaniem nowoczesnych soczewek to nie tylko zastąpienie starej soczewki nową, ale i korekcja wady wzroku. Dzięki temu w wieku 70 i więcej lat nie trzeba nosić okularów, można prowadzić życie w komforcie. Sztuczną inteligencję wykorzystuje się ponadto w planowaniu przedoperacyjnym i w monitorowaniu pooperacyjnym, jest więc ona wsparciem dla okulisty na każdym etapie zabiegu.
AI wciąż wprowadza nowe algorytmy do okulistyki, a choć to narzędzie z pewnością nigdy nie zastąpi okulistów, to bez sztucznej inteligencji nie byłoby takiego postępu, jaki mamy obecnie.
