Wykład odbył się w ramachsesji gastroenterologicznej pod przewodnictwem prof. Grażyny Rydzewskiej-Wyszkowskiej podczas Konferencji Medycyna Nagrody Zaufania
To jeden z najczęstszych nowotworów, z tendencją do wzrostu. W Polsce diagnozuje się go u ok. 18 tys. osób rocznie. Rak jelita grubego jest drugim nowotworem po raku płuca u mężczyzn i trzecim po raku piersi i płuca u kobiet. Wśród czynników ryzyka jego rozwoju wymienia się obciążenia rodzinne, uwarunkowania genetyczne i środowiskowe, takie jak palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, a także inne schorzenia, np. insulinooporność, cukrzycę, otyłość. W wielu przypadkach raka jelita grubego można by uniknąć poprzez zmianę stylu życia, bo na wiele z czynników określanych jako modyfikalne mamy wpływ.
Wykrywanie raka jelita grubego znacznie się polepszyło, odkąd wprowadzono badania przesiewowe, czyli bezpłatną kolonoskopię. W naszym kraju badanie to przeznaczone dla osób w wieku 50–65 lat, a w przypadku, gdy mają miejsce obciążenia rodzinne – w wieku 40–49 lat. Przy niektórych schorzeniach kolonoskopię należy wykonać jeszcze wcześniej (np. w przypadku chorób zapalnych jelit, polipowatości jelit, chorobie otyłościowej). Jednak pomimo licznych akcji edukacyjnych z takich badań korzysta wciąż za mało osób. Przeszkodą w wielu przypadkach jest strach przed samym badaniem, tymczasem mamy coraz lepsze endoskopy, coraz lepsze moduły do wykrywania polipów oraz coraz lepszych endoskopistów, a samo badanie, nawet jeśli jest przeprowadzane bez znieczulenia, nie musi być odczuwane jako niekomfortowe. W czasie kolonoskopii przy znalezieniu podejrzanych zmian możne je od razu usunąć i przekazać do histopatologii.
Doświadczenie endoskopisty jest oceniane wskaźnikiem ADR (Adenoma Detection Rate) – to wskaźnik wykrywania polipów (odsetek pacjentów poddawanych kolonoskopii przesiewowej, u których endoskopista wykrył co najmniej jedną łagodną zmianę, z której może rozwinąć się rak). Wykrywaniu zmian w jelicie grubych służy także test FIT-OC; to test immunochemiczny, który za pomocą pomiaru stężeń hemoglobiny bada krew utajoną w kale. Jest efektywny na długo przedtem, zanim krew w kale dałoby się dostrzec gołym okiem. Ostatnio wiele się również mówi o roli mikrobiomu jako biomarkera w badaniach przesiewowych raka jelita grubego.
